icon zoom-in

Μεγέθυνση κειμένου

Α Α Α

Η μεγαλύτερη επιστημονική έρευνα για τα προγράμματα χορήγησης Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος δίνει την απάντηση

Ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα σκεφτόσουν να κάνεις στη ζωή σου εάν κάποιος σου έδινε ένα αρκετά καλό ποσό κάθε μήνα επί τρία χρόνια χωρίς καμία δέσμευση ή κρυφούς όρους; Θα άλλαζες σπίτι; Θα περνούσες περισσότερο χρόνο με την οικογένειά σου; Θα έκανες μεταπτυχιακό ή θα άνοιγες τη δική σου επιχείρηση;

Για 36 μήνες, 1.000 άτομα λάμβαναν 1.000 δολάρια (περίπου 921 ευρώ) τον μήνα – χωρίς δεσμεύσεις στο πλαίσιο μίας μεγάλης μελέτης την οποία συνέτασσαν ερευνητές για οκτώ ολόκληρα χρόνια. Πόσο, όμως, άλλαξε αυτό το εισόδημα τη ζωή των ανθρώπων με την πάροδο του χρόνου; Τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στο National Bureau of Economic Research στα τέλη Ιουλίου είναι αποκαλυπτικά.

Η έρευνα που εκπονήθηκε από το OpenResearch, το μη κερδοσκοπικό εργαστήριο που ίδρυσε ο διευθύνων σύμβουλος του OpenAI, Sam Altman, παρακολούθησε 3.000 συμμετέχοντες από το 2020 έως το 2023.

Οι ερευνητές ήθελαν να κατανοήσουν τον ρόλο που διαδραματίζει η παροχή μετρητών στη βελτίωση των μέσων διαβίωσης των ανθρώπων. «Το να ρωτάμε αν τα μετρητά είναι καλά είναι κάπως σαν να λέμε “Είναι καλό το φαγητό;”», λέει η διευθύντρια της έρευνας και επικεφαλής ερευνήτρια Elizabeth Rhodes. «Αλλά τι αποτέλεσμα έχουν;»

Η μελέτη χώρισε τους συμμετέχοντες σε δύο ομάδες: 1.000 άτομα λάμβαναν 1.000 δολάρια τον μήνα για τρία χρόνια και οι υπόλοιποι 50 δολάρια τον μήνα για να χρησιμεύσουν ως ομάδα ελέγχου. Οι ερευνητές, μάλιστα, αποφάσισαν να πληρώνουν στη δεύτερη ομάδα ένα συμβολικό ποσό για να τους βοηθήσουν να παραμείνουν αφοσιωμένοι στο πρόγραμμα.

Οι ομάδες αποτελούνταν από άτομα ηλικίας 21 έως 40 ετών που προέρχονταν από αγροτικές, προαστιακές και αστικές κομητείες του Ιλινόις και του Τέξας, με μέσο ετήσιο εισόδημα νοικοκυριού περίπου 30.000 δολάρια.

Τα ευρήματα

Τα δεδομένα έδειξαν ξεκάθαρα ότι τα μετρητά βοηθούσαν τους ανθρώπους να ξοδεύουν περισσότερα για τις βασικές τους ανάγκες. Εκείνοι που λάμβαναν 1.000 δολάρια μηνιαίως ξόδεψαν περίπου 67 δολάρια περισσότερα μηνιαίως για τρόφιμα, 52 δολάρια παραπάνω για ενοίκιο και 50 δολάρια περισσότερα για μετακινήσεις.

Ξόδευαν επίσης περίπου 26% περισσότερο για την οικονομική στήριξη άλλων, συνήθως μελών της οικογένειας, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι δικαιούχοι των προγραμμάτων εγγυημένου εισοδήματος επεκτείνονται πέρα από τους πραγματικούς συμμετέχοντες.

Ορισμένοι από τους εθελοντές είπαν στους ερευνητές ότι τα χρήματα αυτά τους επέτρεψαν να αρχίσουν να φαντάζονται τι θα μπορούσαν να κάνουν αν είχαν μεγαλύτερη οικονομική άνεση. «Τους έδωσε χώρο για να ονειρευτούν, να πιστέψουν, να ελπίσουν, να φανταστούν ένα μέλλον που δεν μπορούσαν να φανταστούν πριν», λέει η Karina Dotson, υπεύθυνη έρευνας και γνώσεων του OpenResearch.

Επιπλέον, όσοι λάμβαναν τα 1.000 δολάρια μηνιαίως ξόδευαν κατά μέσο όρο 20 λεπτά περισσότερο τον μήνα για να κάνουν έναν πρόχειρο προϋπολογισμό των οικονομικών τους σε σχέση με την ομάδα που έλαβε 50 δολάρια μηνιαίως.

Αυτονομία ή κίνητρο για να δουλεύουν λιγότερο;

Τα χρήματα επηρέασαν επίσης τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζαν την υγεία τους οι άνθρωποι, πόσο σκέφτονταν την επιχειρηματικότητα ή πρόσθετες σπουδές και ακόμη και το είδος της εργασίας – αν και οι επιλογές αυτές διέφεραν σε μεγάλο βαθμό από άτομο σε άτομο.

Όσοι είναι υπέρ του εγγυημένου εισοδήματος θεωρούν, εδώ και καιρό, ότι τα μετρητά δίνουν αυτονομία στους ανθρώπους, ενώ εκείνοι που είναι κατά έχουν υποστηρίξει ότι οι τα επιδόματα αυτά δίνουν κίνητρο στους ανθρώπους να εργάζονται λιγότερο.

Πολιτείες, όπως η Νότια Ντακότα, το Αϊντάχο, η Αϊόβα και το Αρκάνσας έχουν ψηφίσει νόμους που εμποδίζουν τις τοπικές Αρχές να εφαρμόζουν προγράμματα εγγυημένου εισοδήματος, υποστηρίζοντας ότι σπαταλούν τα χρήματα των φορολογουμένων και αποτρέπουν τους ανθρώπους από το να εργάζονται.

Η μελέτη, πράγματι, διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες που έλαβαν τις υψηλότερες μηνιαίες πληρωμές εργάζονταν περίπου 1,3 λιγότερες ώρες την εβδομάδα από εκείνους που έλαβαν 50 δολάρια – όμως οι λόγοι είναι περίπλοκοι: Για παράδειγμα, αρκετοί από τους συμμετέχοντες ηλικίας κάτω των 30 ετών, θέλησαν να παρακολουθήσουν εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλοι σεμινάρια επαγγελματικής κατάρτισης.

Όπως και να έχει «μπορούμε να αποκλείσουμε την ιδέα ότι αν δώσεις χρήματα στους ανθρώπους, απλά θα εγκαταλείψουν εντελώς την εργασία τους», λέει ο Luke Shaefer, καθηγητής δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.

Αποφάσεις ζωής

Μια συμμετέχουσα που λάμβανε το μηνιαίο ποσό των 1.000 δολαρίων δήλωσε στους ερευνητές ότι το παιδί της διαγνώστηκε με αυτισμό κατά τη διάρκεια της μελέτης και τα πρόσθετα χρήματα της επέτρεψαν να εγκαταλείψει τη δουλειά της ώστε να μπορεί να το διδάσκει στο σπίτι.

Άλλοι, ιδίως γυναίκες, είπαν ότι τους επέτρεψε να αναλάβουν πιο ευέλικτες – έστω και λιγότερο αμειβόμενες – θέσεις εργασίας, ώστε να μπορούν να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη φροντίδα των παιδιών τους.

Μια άλλη συμμετέχουσα στην ομάδα των 1.000 δολαρίων ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της μελέτης, δέχτηκε μία θέση εργασίας με λιγότερα χρήματα αλλά με σημαντικές ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης, μία απόφαση που τελικά απέδωσε καρπούς δύο χρόνια αργότερα, όταν μεταπήδησε σε υψηλότεση θέση με πολύ καλές αποδοχές.

Στροφή στην επιχειρηματικότητα

Από τη δεκαετία του 1960, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα θεωρείται ως ένας τρόπος για να βοηθηθούν οι κοινότητες των μαύρων, των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Καθεμία από αυτές τις ομάδες εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μεγάλες μισθολογικές διαφορές σε μία οικονομία που χτίστηκε κυρίως για να στηρίζει τους λευκούς άνδρες.

«Οι άνθρωποι δεν αναζητούν τρόπους για να μην συνεισφέρουν στην κοινότητά τους», λέει η Taylor Jo Isenberg, εκτελεστική διευθύντρια του Προγράμματος Οικονομικής Ασφάλειας, «Απλώς τα μετρητά τους επιτρέπουν να ορίσουν οι ίδιοι πώς θα το πετύχουν αυτό».

Για κάποιους, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη στροφή στην επιχειρηματικότητα. Μέχρι το τρίτο έτος του προγράμματος, οι μαύροι συμμετέχοντες που λάμβαναν τα 1.000 δολάρια είχαν 26% περισσότερες πιθανότητες – και οι γυναίκες οποιασδήποτε φυλής είχαν 15% περισσότερες πιθανότητες – να αναφέρουν ότι ξεκίνησαν ή βοήθησαν στην έναρξη μιας επιχείρησης, σε σύγκριση με τους μαύρους συμμετέχοντες και τις γυναίκες που λάμβαναν 50 δολάρια τον μήνα.

Λύνονται τα προβλήματα;

Ορισμένες γυναίκες ανέφεραν ότι ασχολήθηκαν με την επιχειρηματικότητα επειδή η ευελιξία που τους παρείχε τις διευκόλυνε να φροντίζουν τα παιδιά τους. Ορισμένα από τα εγχειρήματα περιλάμβαναν την προσφορά διαδικτυακών μαθημάτων γιόγκα, την έναρξη επιχείρησης μεταξοτυπίας ή τη χρήση των χρημάτων για να παρακολουθήσουν μαθήματα γραφιστικής προκειμένου να ξεκινήσουν μια επιχείρηση ψηφιακής τέχνης.

Παρόλα αυτά, οι ερευνητές του Εγγυημένου Εισοδήματος επισημαίνουν ότι τα επιπλέον χρήματα είναι πεπερασμένα και δεν μπορούν να λύσουν μεγάλα διαρθρωτικά προβλήματα, όπως η πρόσβαση σε κεφάλαια, η ιδιοκτησία κατοικίας ή η πλήρης υγειονομική κάλυψη.

Έτσι, όσοι έλαβαν περισσότερα μετρητά είχαν περίπου 10% περισσότερες πιθανότητες να επισκεφθούν ένα τμήμα επειγόντων περιστατικών ή να πάνε στον οδοντίατρο τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, σε σχέση με την ομάδα των 50 δολαρίων, αλλά τα χρήματα αυτά δεν οδήγησαν σε μεγαλύτερη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη συνολικά ή σε βελτίωση της σωματικής και ψυχικής τους υγείας.

Με πληροφορίες από Wired