Η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ με τους δασμούς έχει πάρει μια σκοτεινή τροπή, η οποία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κωμικοτραγική, αν δεν ήταν τραγική για τους Αμερικανούς πολίτες, στους οποίους πρόκειται να κοστίσει πολλά χρήματα, από αυτά που κερδίζουν με κόπο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος στο πλαίσιο του εμπορικού πολέμου που έχει κηρύξει με τον πλανήτη, ανακοίνωσε ότι επιβάλλει δασμούς σε χώρες σε όλο τον κόσμο -συμπεριλαμβανομένων ακόμη και απομακρυσμένων νησιών της Ανταρκτικής που δεν κατοικούνται από ανθρώπους, παρά μόνο από πιγκουίνους– ενώ εξαιρεί τη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «Ημέρας Απελευθέρωσης» στον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ παρουσίασε ένα σχέδιο για την επιβολή νέων δασμών – δηλαδή φόρων που πληρώνουν οι Αμερικανοί καταναλωτές – σε εισαγόμενα αγαθά.

Οι νέοι δασμοί κυμαίνονται από ένα βασικό επίπεδο 10% έως ένα υψηλό επίπεδο 50% για τα αγαθά που εισάγονται από το Λεσότο και 49% για τα αγαθά από την Καμπότζη. Οι Αμερικανοί θα πληρώσουν νέο δασμό 34% στα προϊόντα από την Κίνα και 20% στα προϊόντα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και έναν εκπληκτικό δασμό 17% που επιβάλλεται στις εισαγωγές από τον σταθερό σύμμαχο των ΗΠΑ, το Ισραήλ.

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι αυτοί οι νέοι φόροι είναι «αμοιβαίοι δασμοί» – υποστηρίζοντας ότι απλώς απαντά στους δασμούς και σε άλλους εμπορικούς φραγμούς που έχουν ήδη επιβληθεί στα αμερικανικά προϊόντα που εξάγονται σε ξένες χώρες.

Αλλά οι αριθμοί των ποσοστών των «δασμών» που παρουσίασε ο Τραμπ δεν έχουν καμία άμεση σχέση με τους πραγματικούς δασμούς που επιβάλλουν οι χώρες αυτές. Αντ’ αυτού, οι ειδικοί στην οικονομία που προσπαθούν να λύσουν τον γρίφο των αριθμών του Λευκού Οίκου θεωρούν ότι αντιπροσωπεύουν το εμπορικό έλλειμμα κάθε χώρας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, διαιρεμένο με την αξία των εξαγωγών αυτής της χώρας προς τις ΗΠΑ – μια μέτρηση που ο συνεργάτης του Atlantic Τζέιμς Σουροβιέκι αποκάλεσε «εξαιρετική ανοησία».

Ακόμη πιο περίεργο είναι ότι ο Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή σημαντικού δασμού στην ακατοίκητη αυστραλιανή περιοχή των νησιών Χερντ και ΜακΝτόναλντ – ένα απομακρυσμένο μέρος που κατοικείται μόνο από πιγκουίνους και άλλα άγρια ζώα της Ανταρκτικής.

Παρεμπιπτόντως, τα νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ δεν είναι καν χώρες, όπως αναγράφονταν στα σχετικά έντυπα που διανεμήθηκαν από τον Λευκό Οίκο στους δημοσιογράφους. Είναι από τα πιο απομακρυσμένα μέρη στη Γη, προσβάσιμα μόνο μέσω ενός ταξιδιού με πλοίο δύο εβδομάδων από το Περθ στη δυτική ακτή της Αυστραλίας. Είναι εντελώς ακατοίκητα, με την τελευταία επίσκεψη ανθρώπων να πιστεύεται ότι έγινε πριν από σχεδόν 10 χρόνια.

Ένα από τα έντυπα ισχυρίζεται ότι τα νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ επιβάλλουν σήμερα «δασμούς στις ΗΠΑ» ύψους 10%, διευκρινίζοντας με μικροσκοπικά γράμματα ότι αυτό περιλαμβάνει «χειραγώγηση νομισμάτων και εμπορικούς φραγμούς». Ως ανταπόδοση, το έντυπο αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα χρεώνουν «μειωμένους αμοιβαίους δασμούς» στα νησιά σε ποσοστό 10 τοις εκατό.

Η ανακοίνωση του Τραμπ οδήγησε τον πρωθυπουργό της Αυστραλίας, Άντονι Αλμπανέζε, να δηλώσει πως «κανένα μέρος στη γη δεν είναι ασφαλές».

Πού είναι τα νησιά Χερντ και Μακντόναλντ

Τα νησιά είναι μικρά. Η αναφερόμενη έκταση των 37.000 εκταρίων τα καθιστά λίγο μεγαλύτερα από τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Σύμφωνα με την UNESCO, η οποία χαρακτήρισε τα νησιά ως μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς το 1997, καλύπτονται από βράχους και παγετώνες.

Το νησί Χερντ είναι η περιοχή ενός ενεργού ηφαιστείου και το νησί ΜακΝτόναλντ περιβάλλεται από πολλά μικρότερα βραχώδη νησιά. Τα νησιά φιλοξενούν μεγάλους πληθυσμούς πιγκουίνων και θαλάσσιων ελεφάντων.

Τα νησιά διαχειρίζονται από την Αυστραλιανή Ανταρκτική Διεύθυνση, η οποία έχει την ευθύνη της προστασίας του περιβάλλοντος, ενώ διεξάγει και έρευνες σχετικά με τον μεγάλο πληθυσμό της άγριας ζωής, καθώς και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους μόνιμους παγετώνες των Χερντ και ΜακΝτόναλντ.

Αυτά τα απομακρυσμένα νησιά δεν ήταν τα μόνα που δέχθηκαν τα «βέλη» του Τραμπ. Η Αυστραλία και ορισμένα νησιωτικά εδάφη της, συμπεριλαμβανομένων της νήσου των Χριστουγέννων και των νησιών Κόκος Κίλινγκ, επλήγησαν επίσης με δασμούς 10%. Το νησί Νόρφολκ, το οποίο επίσης διεκδικεί η Αυστραλία, δέχθηκε δασμό 29%.

«Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι αυτό παραβιάζει το διεθνές πνεύμα της Ανταρκτικής», δήλωσε στο WIRED η Ελίζαμπεθ Μπιουκάναν, ειδική σε θέματα πολικής γεωπολιτικής και ανώτερη συνεργάτης του Αυστραλιανού Ινστιτούτου Στρατηγικής Πολιτικής.

Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Ανταρκτικής, η οποία προωθεί τη διεθνή επιστημονική συνεργασία και ορίζει ότι η ήπειρος πρέπει να χρησιμοποιείται για ειρηνικούς σκοπούς, η γη στην Ανταρκτική δεν μπορεί να ανήκει σε καμία χώρα. Ωστόσο, η Αυστραλία ισχυρίζεται από το 1953 ότι τα νησιά αποτελούν αυστραλιανά εδάφη. Η Αυστραλία διεκδίκησε επίσης τα ύδατα που περιβάλλουν τα νησιά μέσω ενός νόμου του 2002 που θέσπισε ένα θαλάσσιο καταφύγιο. Πέρυσι, η χώρα ψήφισε νόμο που επέκτεινε τα όρια αυτού του καταφυγίου, τετραπλασιάζοντας περίπου το μέγεθός του.

Η αυστραλιανή αμυντική δύναμη παρακολουθεί τα ύδατα που περιβάλλουν τα νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ στο πλαίσιο της επιχείρησης Resolute, η οποία καλύπτει την περιοχή 200 ναυτικά μίλια από την ηπειρωτική χώρα της Αυστραλίας και «περίπου το 10% της επιφάνειας του πλανήτη». Εκτός από τα νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ, ισχύει επίσης για τα ύδατα που περιβάλλουν τη νήσο των Χριστουγέννων, τα νησιά Κόκος Κίλινγκ, Μακκουέρι, Νόρφολκ και Λόρδος Χάου. Οι αυστραλιανές αμυντικές δυνάμεις ισχυρίζονται ότι στόχος της επιχείρησης Resolute είναι η αντιμετώπιση «απειλών για την ασφάλεια», όπως η πειρατεία και η ρύπανση.

Η αυστραλιανή Ανταρκτική Διεύθυνση ισχυρίζεται ότι η περιοχή δέχεται περιστασιακά πλοία που ασχολούνται με την επιστημονική έρευνα, την εμπορική αλιεία και τον τουρισμό.

Η εμπορική σχέση των ΗΠΑ με τα απομακρυσμένα νησιά της Ανταρκτικής

Το 2023, σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, η Νήσος Νόρφολκ εξήγαγε στις ΗΠΑ προϊόντα αξίας 655.000 δολαρίων ΗΠΑ (1,04 εκατ. δολάρια Αυστραλίας), με κύρια εξαγωγή δερμάτινα υποδήματα αξίας 413.000 δολαρίων ΗΠΑ (658.000 δολάρια Αυστραλίας), σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Πολυπλοκότητας.

Ωστόσο, ο Τζορτζ Πλαντ, ο διαχειριστής της νήσου Νόρφολκ, αμφισβήτησε τα στοιχεία, υποστηρίζοντας πως «δεν υπάρχουν γνωστές εξαγωγές από το Νόρφολκ Άιλαντ προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και δεν υπάρχουν δασμοί ή γνωστοί μη δασμολογικοί εμπορικοί φραγμοί στα αγαθά που έρχονται στο Νόρφολκ Άιλαντ».

Ο Αυστραλός πρωθυπουργός δήλωσε από την πλευρά του ότι «το νησί Νόρφολκ έχει δασμό 29%. Δεν είμαι απόλυτα βέβαιος ότι το νησί αυτό, είναι εμπορικός ανταγωνιστής της γιγαντιαίας οικονομίας των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά αυτό δείχνει και αποτελεί παράδειγμα του γεγονότος ότι κανένα μέρος της γης δεν είναι ασφαλές».

Τα στοιχεία για τις εξαγωγές από τα νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ είναι ακόμη πιο αινιγματικά. Το έδαφος διαθέτει μεν αλιεία, αλλά καθόλου κτήρια ή κατοίκηση από ανθρώπους.

Παρά ταύτα, σύμφωνα με τα στοιχεία εξαγωγών της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι ΗΠΑ εισήγαγαν το 2022 προϊόντα αξίας 1,4 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ (2,23 εκατ. δολάρια Αυστραλίας) από τα νησιά Χερντ και ΜακΝτόναλντ, τα οποία αφορούσαν σχεδόν στο σύνολό τους εισαγωγές «μηχανημάτων και ηλεκτρικών ειδών». Δεν ήταν άμεσα σαφές ποια ήταν αυτά τα προϊόντα.

Κατά τα πέντε προηγούμενα έτη, οι εισαγωγές από τα νησιά αυτά κυμαίνονταν από 15.000 δολάρια ΗΠΑ (24.000 δολάρια Αυστραλίας) έως 325.000 δολάρια ΗΠΑ (518.000 δολάρια Αυστραλίας) ετησίως.

Μόνο η Ρωσία ξέφυγε από το στόχαστρο του Τραμπ

Ο Τραμπ επέβαλε επίσης δασμούς στο νησιωτικό έδαφος του Ινδικού Ωκεανού Ντιέγκο Γκαρσία, που ως γνωστόν φιλοξενεί μια στρατιωτική εγκατάσταση που διαχειρίζονται από κοινού οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Παράλληλα, ο Τραμπ δεν επιβάλλει νέους δασμούς στη Ρωσία, ούτε, σύμφωνα με πληροφορίες, στην Κούβα, τη Λευκορωσία ή τη Βόρεια Κορέα. (Ο Λευκός Οίκος δήλωσε στο NOTUS ότι το εμπόριο με τη Ρωσία είναι ήδη ουσιαστικά μηδενικό λόγω των κυρώσεων- ωστόσο η λογική αυτή δεν εμπόδισε τον Τραμπ να επιβάλει νέο δασμό 10% στο Ιράν).

Ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν Τζάστιν Γούλφερς εκτιμά ότι οι δασμοί του Τραμπ θα λειτουργήσουν σαν ένας νέος κατ’ αποκοπήν φόρος στους Αμερικανούς καταναλωτές, κοστίζοντας στο μέσο νοικοκυριό περίπου 5.000 δολάρια ετησίως.

Σε ανάρτησή του στο Bluesky, ο Γούλφερς περιέγραψε το νέο καθεστώς με απροκάλυπτα λόγια ως εξής: «Τερατωδώς καταστροφικοί, ασυνάρτητοι, κακώς πληροφορημένοι δασμοί που βασίζονται σε κατασκευές, φανταστικά λάθη, απαξιωμένες θεωρίες και άγνοια δεκαετιών αποδεικτικών στοιχείων».

Trump says his tariffs will raise $6 trillion. Assuming that's over 10 years, that's $600 billion per year. There are 134 million households, so this is nearly $5,000 per household per year. And it's like a sales tax, so it's a flat tax. A huge hit to the budgets of working folks.

— Justin Wolfers (@justinwolfers.bsky.social) April 3, 2025 at 12:02 AM

Η «πραγματική τραγωδία», πρόσθεσε ο Γούλφερς, είναι ότι οι δασμοί «θα πλήξουν τους εργαζόμενους Αμερικανούς περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον».

Monstrously destructive, incoherent, ill-informed tariffs based on fabrications, imagined wrongs, discredited theories and ignorance of decades of evidence. And the real tragedy is that they will hurt working Americans more than anyone else.

— Justin Wolfers (@justinwolfers.bsky.social) April 3, 2025 at 12:38 AM

Ο Τραμπ χαρακτήρισε τους νέους δασμούς του «διακήρυξη οικονομικής ανεξαρτησίας» και ισχυρίστηκε ότι θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη αμερικανική ευημερία.

Οι αγορές, ωστόσο, αντιδρούν με σοκ στην υποκίνηση από τον Τραμπ ενός ασταθούς παγκόσμιου εμπορικού πολέμου, χάνοντας αμέσως αξία τρισεκατομμυρίων, με τον S&P 500 να σημειώνει βουτιά άνω του 3% στις μεταμεσονύκτιες συναλλαγές.

Η ευρεία επιβολή εμπορικών φραγμών από τον Τραμπ σηματοδοτεί την αντιστροφή της ιδεολογίας του ελεύθερου εμπορίου που ακολουθείται με σχεδόν θρησκευτικό ζήλο από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα την τελευταία γενιά.

Ο οίκος αξιολόγησης Fitch υπολογίζει ότι ο Τραμπ αυξάνει τον πραγματικό δασμολογικό συντελεστή των ΗΠΑ από 2,5% σε 22%.

«Αυτό αλλάζει τα δεδομένα, όχι μόνο για την οικονομία των ΗΠΑ, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο επικεφαλής της αμερικανικής οικονομικής έρευνας του οργανισμού Όλου Σόνολα.

Με πληροφορίες από Guardian, Wired, Rolling Stone