Αν και τα πιο επικίνδυνα σημεία είναι αποκλεισμένα, η επίσκεψη στο Γκρίνταβικ γίνεται με με προσωπική ευθύνη των επισκεπτών. Το έδαφος εξακολουθεί να βγάζει ατμούς, και μόλις ένα μέτρο κάτω από την επιφάνεια η θερμοκρασία της πέτρας φτάνει τους 800°C. Οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά την κατάσταση, και αναμένεται άλλη μία έκρηξη τους επόμενους έναν ή δύο μήνες.

Γιατί να θέλουν, λοιπόν, οι άνθρωποι να επισκεφθούν τη χερσόνησο Ρέικιανες της Ισλανδίας, η οποία έχει εκραγεί έξι φορές μέσα σε λιγότερο από ένα χρόνο; Ο Γκούναρ Σχραμ, αρχηγός της αστυνομίας για την περιοχή Σούντουρνες, γελάει με αυτή την ερώτηση.

Η έλξη του να βρεθείς κοντά σε ένα ενεργό ηφαίστειο είναι τόσο ισχυρή που ακόμα και το άτομο που είναι υπεύθυνο να διασφαλίσει ότι οι επισκέπτες συμπεριφέρονται σωστά γύρω από την περιοχή της έκρηξης στο Γκρίνταβικ, η οποία άνοιξε ξανά για το κοινό τη Δευτέρα, για πρώτη φορά από τότε που η πόλη άρχισε να «ανοίγει» στις 10 Νοεμβρίου πέρυσι, δεν μπορεί να αρνηθεί τη μεγαλοπρέπειά του.

Κάτι μοναδικό

«Πολλοί τουρίστες που έρχονται στην Ισλανδία δεν έχουν δει ποτέ λάβα από κοντά», λέει, έκπληκτος.
«Αν δεν υπήρχαν τα προστατευτικά γύρω από το Γκρίνταβικ, το μεγαλύτερο μέρος της πόλης θα ήταν σήμερα καλυμμένο με λάβα. Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί ο κόσμος ενδιαφέρεται γι’ αυτό», λέει ο Σχραμ.

Ακόμα και οι Ισλανδοί, οι οποίοι έχουν συνηθίσει να ζουν από κοντά την δύναμη της φύσης, νιώθουν αλλαγμένοι από την επαφή με τα ηφαίστεια. «Αλλά για τους τουρίστες», προσθέτει, «το να έρθουν στην Ισλανδία και να δουν αυτά τα φαινόμενα στο Γκρίνταβικ από κοντά, αυτό πρέπει να είναι κάτι μοναδικό».

Και όμως, οι τουρίστες δεν έσπευσαν να επισκεφθούν την πόλη-φάντασμα που έγινε μετά την καταστροφή, η οποία διέλυσε μια ακμάζουσα, στενά δεμένη κοινότητα 3.800 ανθρώπων. Μέχρι στιγμής, δέχονται περίπου 50 επισκέπτες την ημέρα.

Φυσικά, μέρος της γοητείας της Ισλανδίας είναι η φήμη της ως ηφαιστειογενούς τόπου. Τον Αύγουστο, είδα το ηφαίστειο από τον αέρα και, παρά την καταστροφή που είχε προκαλέσει, η εικόνα της κόκκινης λάμψης, ακόμα και από μακριά, ήταν μαγευτική.

Ωστόσο, σε σύγκριση με προηγούμενες εκρήξεις – όπως εκείνη του ηφαιστείου Φάγκρανταλσφιαλ κοντά στο Γκρίνταβικ το 2021, μια λεγόμενη «έκρηξη τουριστών» που διήρκησε έξι μήνες χωρίς να απειλήσει ζωές – τα γεγονότα του τελευταίου έτους ήταν πολύ πιο σοβαρά από άποψη ανθρώπινου αντίκτυπου και είχαν ακόμη και θανατηφόρα αποτελέσματα. Ο Λούθβικ Πέτουρσον, 50 ετών, εξαφανίστηκε ενώ προσπαθούσε να γεμίσει ρωγμές στο έδαφος τον Ιανουάριο. Η αναζήτηση για εκείνον σταμάτησε μετά από αρκετές ημέρες.

Όταν ο Observer επισκέφθηκε το Γκρίνταβικ τον Φεβρουάριο, οι επισκέπτες έπρεπε να έχουν ειδικούς QR κωδικούς, οι οποίοι σκανάρονταν σε ένα σημείο ελέγχου για να μπορέσουν να εισέλθουν. Γύρω από την πόλη, τα μόνα άλλα οχήματα ήταν αστυνομικά και φορτηγά μετακομίσεων, ενώ πολλοί από τους εναπομείναντες κατοίκους ετοίμαζαν τις αποσκευές τους για να φύγουν. Υπήρχαν φράχτες που απέκλειαν ασταθή κτίρια, βαθιές ρωγμές στο έδαφος και σε πολλά παράθυρα σπιτιών χειρόγραφες επιγραφές έγραφαν «Φαρίνα» (έφυγα). Ο κόσμος είχε συμβουλευτεί να φοράει μάσκες για να προστατευτεί από την έντονη μυρωδιά του διοξειδίου του θείου. Αλλά πλέον αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Σήμερα, ορισμένοι κάτοικοι και επιχειρήσεις παραμένουν, συμπεριλαμβανομένων αλιευτικών επιχειρήσεων, αλλά με το 90% των ακινήτων να έχει αγοραστεί από το κράτος και με την πιθανότητα νέων εκρήξεων, το μέλλον είναι άκρως αβέβαιο.

Ο Ξενώνας Γκρίνταβικ είναι μια από τις λίγες επιχειρήσεις που αποφάσισε να επαναλειτουργήσει, αν και οι ιδιοκτήτες του αναγκάστηκαν να μετακομίσουν οι ίδιοι εκτός πόλης. Τον τελευταίο χρόνο, οι ιδιοκτήτες, που έχουν τέσσερα παιδιά, έχουν αλλάξει έξι φορές κατοικία. Προωθούν τα κοντινά πεδία λάβας «για μια εμπειρία από κοντά του αυθεντικού ισλανδικού τοπίου». Μέχρι στιγμής, έχουν δεχτεί μερικούς τουρίστες που ήρθαν για να δουν την έρημη πόλη, κάποιους που περνούσαν από την περιοχή και άλλους που κατευθύνονταν προς τη Μπλε Λίμνη, το κοντινό γεωθερμικό σπα.

Κανείς δεν θα έρθει να σε σώσει

Το τοπικό συμβούλιο τουρισμού αναφέρει ότι βλέπει σταθερή ροή τουριστών και ντόπιων να επισκέπτονται την πόλη μετά την επαναλειτουργία της, αλλά είναι δύσκολο να αναπτυχθεί ο ηφαιστειακός τουρισμός ως αξιοθέατο λόγω της αβεβαιότητας των εκρήξεων. Ένας τοπικός τουριστικός πράκτορας που εδρεύει στο Γκρίνταβικ προσφέρει ξεναγήσεις στην πόλη, με έμφαση στις αλλαγές πριν και μετά την εκκένωση, και αναμένονται περισσότερες υπηρεσίες στο μέλλον.

Αν και οι αριθμοί τουριστών μειώθηκαν αρχικά, κάτι που το συμβούλιο τουρισμού αποδίδει εν μέρει στη διεθνή κάλυψη των εκρήξεων από τα μέσα ενημέρωσης, τα στοιχεία έχουν αυξηθεί σε ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα από ό,τι προηγουμένως μέσα στο έτος. Από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2024, περισσότεροι από 1,7 εκατομμύρια άνθρωποι επισκέφθηκαν την Ισλανδία.

Η νέα πρόεδρος της Ισλανδίας, Χάλλα Τομάσντοτίρ, θέλησε να τονίσει στον Observer τον Αύγουστο ότι η χώρα είναι ανοιχτή όπως πάντα και απολύτως ασφαλής για τον τουρισμό.

Ωστόσο, ο ισλανδικός οργανισμός τουρισμού προειδοποιεί ότι όποιος παραβλέπει τις επίσημες συστάσεις για να εξερευνήσει περιοχές εκτός των επιτρεπόμενων ορίων δεν μπορεί να αναμένει διάσωση.

Ο ειδικός ασφαλείας του οργανισμού, Ντάγκμπιαρτουρ Μπρίνιαρσον, λέει ότι για μερικούς «τουρίστες της καταστροφής», η επιθυμία για προσοχή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει αποδειχθεί ακαταμάχητη. «Έχουμε μερικούς ανθρώπους, κυρίως ξένους, που τρέχουν πάνω σε φρέσκια λάβα, για να το πούμε έτσι, και πλησιάζουν πολύ κοντά στον κρατήρα. Αν συμβεί κάτι, κανείς δεν θα έρθει να σας σώσει».

Με πληροφορίες από Guardian